Nasica cum ad poetam Ennium venisset eique ab ostio quaerenti Ennium ancilla dixisset domi non esse,
Nasica sensit illam domini iussu dixisse et illum intus esse; paucis post diebus cum ad Nasicam venisset
Ennius et eum ad ianuam quaereret, exclamat Nasica domi non esse, tum Ennius "quid? ego non cognosco
vocem" inquit "tuam?" Hic Nasica "homo es impudens: ego cum te quaererem ancillae tuae credidi te domi
non esse, tu mihi non credis ipsi?"
Cic, De Oratore, 2, 276
Cum Cato percussus esset ab eo, qui arcam ferebat, cum ille diceret "cave", rogavit num quid aliud ferret
praeter arcam.
Cic, De Oratore, 2, 279
Reges Attalici magnis philologiae dulcedinibus inducti cum egregiam bybliothecam Pergami
ad communem delectationem instituissent, tunc item Ptolomaeus infinito zelo cupiditatisque incitatus studio non
minoribus industriis ad eundem modum contenderat Alexandriae comparare. Cum autem summa diligentia perfecisset,
non putavit id satis esse, nisi propagationibus inseminando curaret augendam. Itaque Musis et Apollini ludos dedicavit
et, quemadmodum athletarum, sic communium scriptorum victoribus praemia et honores constituit. His ita
institutis, cum ludi adessent, iudices litterati, qui ea probarent, erant legendi. Rex, cum iam sex civitatis lectos
habuisset nec tam cito septumum idoneum inveniret, retulit ad eos, qui supra bybliothecam fuerunt, et quaesiit, si
quem novissent ad id expeditum. Tunc ei dixerunt esse quendam Aristophanen, qui summo studio summaque diligentia
cotidie omnes libros ex ordine perlegeret. Itaque conventu ludorum, cum secretae sedes iudicibus essent
distributae, cum ceteris Aristophanes citatus, quemadmodum fuerat locus ei designatus, sedit. Primo poetarum
ordine ad certationem inducto cum recitarentur scripta, populus cunctus significando monebat iudices, quod probarent.
Itaque, cum ab singulis sententiae sunt rogatae, sex una dixerunt et, quem maxime animadverterunt multitudini
placuisse, ei primum praemium, insequenti secundum tribuerunt. Aristophanes vero, cum ab eo sententia
rogaretur, eum primum renuntiari iussit, qui minime populo placuisset. Cum autem rex et universi vehementer
indignarentur, surrexit et rogando impetravit, ut paterentur se dicere. Itaque silentio facto docuit unum ex his eum
esse poetam, ceteros aliena recitavisse; oportere autem iudicantes non furta sed scripta probare. Admirante
populo et rege dubitante, fretus memoriae certis armariis infinita volumina eduxit et ea cum recitatis conferendo
coegit ipsos furatos de se confiteri. Itaque rex iussit cum his agi furti condemnatosque cum ignominia dimisit,
Aristophanen vero amplissimis muneribus ornavit et supra bybliothecam constituit.
Vitruvius, De Architectura, 7, 1, prooemium
